Derin İzler 4

Zanaatkâr bir aileye mensup olmak ne büyük şans!

Ebeveynlerin her ikisinin de mesleğinden elime geçen, yakışan olmasa da bana kattıklarıyla övünüyor ve gururlanıyorum.

Bir matbaacı olamam, olmak da istemem ama iyi bir matbaacının kızıyım. Babamın renk hâkimiyetine şapka çıkarırım.

İlkokul öğretmenimiz Niyazi Bey matematik takıntılı biriydi ve öğrencilerine müzik, resim, beden eğitimi yaptırmayacak kadar da idealistti. İlkokul tarihimde çocukların o çok sevdiği derslerden bir anı hatırlamıyorum. Bulduğumuz her fırsatta problem çözerdik. Bu iyi mi oldu, kötü mü bilmiyorum. Bunun meyvelerini yiyip de “oh oh maşallah, harika” dediğimi hatırlamıyorum, sayısal dehası olmadım. İçimde yokmuş demek ki.

Ortaokulda el sanatları ve resim öğretmenimizle yapmadığımız kızsal etkinlik kalmadı. Dikiş hariç minik ellerimle yaptığım örgü, tığ işi, etamin, makrame ürünlerimi yıllarca kullandık (m). Bunlarda pek maharetliydim. Şimdi düşünüyorum da mor ve lila renklerinde ördüğüm V yakalı ve ajurlu kazağım on üç, on dört yaşında bir ergen için oldukça iddialı bir üretimdi 🙂 Resim konusunda ekstra yeteneğim vardı. Bakarak yaptığım natürmortları çini kalemleriyle, manzara resimlerimi babamın renk sihirbazlığı ile guaj boyayla renklendirmekten sonsuz keyif alırdım.

Anneciğimin terziliğine gelince; Beyoğlu Olgunlaşma Enstitüsü mezunu. Bildim bileli, her konuda olduğu gibi, dikiş konusunda da çok titiz olmuştur. Çocukluğum annemin dikiş makinesinin dibinde geçti diyebilirim. Uzun yıllar bir kadın grubu ile Rumeli Caddesi’ndeki Köşe Bebe isimli çocuk giyim mağazasına dikiş dikti. Müşteri profili benim yaşımdaki kız çocuklarıydı. Her sezon mağazanın sahibi İtalya’ya gider, çocuk modasına özgü kıyafet örneklerinden numune alır gelir, her birinden önce tam bana göre numune çalışılır, ben o dönemlerde makinenin yanında oturmaktan modelliğe terfi ederim, dikilen numune onaydan geçince parti üretimine başlanır ve numune benim gardrobuma kalır. Süet tulumlardan kolları fırfırlı, dantelli çingene kıyafetlerine, mini deri elbiselerden balık sırtı elbiselere, paçaları püsküllü modelden yakasında yapma çiçeği olana, onlarca model. Bildiğiniz gibi değil çok şıktım. Annem her bayram sipariş yetiştirme telaşına düşerdi. Bayram siparişinin arkasına da mutlaka benim için fazladan bir elbise, pantolon eklerdi. Babamın rahmetli askerlik arkadaşı Nihat Amca ile Kâmile Yengenin benden iki yaş küçük kızını da hiç ayırmaz, bir örnek kıyafetlerimiz bitince, arife akşamı Nihat Amca ta Aksaray’dan arabayla gelir kıyafeti alırdı.

Ergenlik çağına geldiğimde Köşe Bebe kapandı. Annem sipariş üzerine yetişkin eş dosta dikmeye başladı. Kendine ve bana dikmeyi hiç bırakmadı. En şık pantolonlarım, ceketlerim, paltolarım hep onun elinden çıkmaydı.

Dedim ya titizdi işinde çok. Pötikareli, ekoseli ve balık sırtı kumaşları dikerken annemin tüyleri diken diken olurdu. Çünkü her bir kare, her bir çizgi her bir desen birbirini takip etmeli, tamamlamalıydı. Sırf desenler değil tabii, kol oyuntusu modeli kavramalı, göğüste potluk kalmamalı, pantolonların ağları tam oturmalı, dikişler kumaşı kasmamalıydı.

Annemin dikiş konusundaki özeni beni de etkiledi. Yanlış anlaşılmasın; dikiş bilgim emekleme seviyesinde, ancak düğme diker, sökük onarırım. Ama dikiş kalitesinden anlarım. Bir şey satın almak benim için çok zor. Bir kere kumaşlar çok uyduruk, hepsi sentetik. Dikişler çok kötü, modeller doğru dürüst değil, mağazadan aldığın tam üzerine otursun diye terzi eli değdirmek elzem. Hiçbir çizgi, kare birbirini bulup öpüşmüyor. Tam zıt karakterdeki, zırnık anlaşamayan çiftler gibi biri altta biri üstte.

“Beni her konuda bu kadar titiz yetiştirmek zorunda mıydın annem?” diye soruyorum, omuzlarını silkiyor. Yanağına bir öpücük konduruyorum. Muccck!!!

Derin İzler’in diğer kalemleri, sevgili blogdaşlarım:

Mindmills, Leylak Dalı, Kurmaca Biyografiler, Konserve Ruhlar, Kaktüs Gölgesinde Kum Yazısı, Ekmekçikız, Radyo Z, Özge’s Substack, Benim Haller, Where Is Human, Kedori, Yonca Muslubaş, Köşenin Delisi.

Derin İzler 3

Elimde Mark Twain’in 1977 yılında Altın Çocuk Kitapları tarafından yayımlanmış Çalınan Taç kitabı. Kırmızı kalın cildini örten kağıt kapağın kenarları eprimiş, sayfaları açtıkça sararmış sonbahar yaprakları gibi teker teker gövdeden ayrılıyor. Burnuma götürüyorum, sahaf dükkânı kokuyor. Oysa yayımlandığı yıl ya da bir sene sonra birinci elden kütüphaneme katılmıştı.

İngiltere’de, aynı gün doğan prensle fakir bir çocuğun hikâyesini anlatıyor. Bir aynadaki yansıma kadar birbirlerine benzeyen bu iki çocuğun yolu bir şekilde kesişiyor. Prens, saray dışındaki hayatı merak ediyor. Fakir çocuk ise zengin olmanın, gösterişli giysiler kuşanmanın ne demek olduğunu. Biri saraydan kaçıp diğerinin berduş kıyafetleri ile halka karışırken, diğeri prensin volanlı yakalı, ipekten kıyafetleriyle saraya giriyor. Açıkçası sonrasını hatırlamıyorum. Sekiz ya da dokuz yaşındayken okuduğum bir kitap.

Gerçek hayatla kurmacalar arasındaki çağrışımlar, kurumaya yüz tutmuş çiçeği sulamak gibi. Kitap, hafızamızda diplerde kalan çekmecelerden uçarak önlere geliyor. Üstünden geçen onca yıla rağmen kapağını, iyi kötü konusunu ansıyorum. Geçen yaz, bir gün, Çalınan Taç da o dipteki çekmecelerden elini uzattı. Tuttum.

İşten dönüyorum. Yolculuğun metro ile yapılan ilk yarısı bitmiş, Marmaray ile yapılan ikinci yarısının son çeyreğindeyim. Geçmiş yazlar gibi değil artık İstanbul, daha kalabalık. İnsanlar yazlık evleri, karavanları, çadırda kalacak cesaretleri yoksa şehirde mahpus kalıyor. Şansa oturmuşum. Kitap okuyorum, her zamanki gibi. İşten dönen beyaz yakalılar, proleterler, günden dönen kadınlar, yazdan istifade çocuklarıyla şehrin diğer ucunda yaşayan akraba ziyaretinden dönenler… karma bir kitle hâlinde bir yerden diğerine yolculuk yapıyoruz. Körüğün diğer tarafında, çapraz karşımda kalan koltuklarda bir anne ile çocuk oturuyor. Çocuk dokuz, on yaşlarında. Geçtiğimiz semtlerin camdan akışı gibi sorular hızlı hızlı değişiyor. Başı bağlı anne sürekli anlatıyor. Çocuğun kendince açıklamalarını bazen sadece gülümsemeyle geçiştiriyor. Derken kompartımanın ön taraflarından ince bir ses duyuluyor: “Mendil isteyeeen! Mendil vereyim. Mendil isteyeen! On lira.” Kısa kahverengi saçları güzel kafatasını çevreleyen dokuz, on yaşlarında bir çocuk iri yarı yetişkinlerin arasından sıyrılıp oturduğum tarafa doğru yaklaşıyor. Anne çantasına uzanıyor. Para cüzdanını çıkartıp içinden para alıyor. Oğlunun eline tutuşturuyor. Çocuk koşarak geliyor. İki çocuk aynı boyda, ikisi de zayıf, kumral. Gözleri aynı hizada. Birbirlerine bakıyor. Aynı anda biri parayı uzatıyor, diğeri mendili. Ortada değiş tokuş yapıyorlar. Tek kelime etmiyorlar. O an, o bakışma… İki çift göz birbirine değdiğinde sanki şimşek çaktı, gök gürledi. Biri trende mendil satan, diğeri annesinin verdiği parayla mendili satın alan aynı yaştaki iki çocuğun bakışmalarında binlerce sözcüğe evriliyor. Konuşabilselerdi, ne söylerlerdi? Mendil satan çocuk ne hissetti? Peki ya mendili alan çocuk? Aynı mahallede misket oynamışlıkları var mıdır?

İneceğim istasyonun adı anons edildiğinde saatler kadar uzun gelen o birkaç saniyede çocukların gözlerinden kendimi alamamıştım. Koşarak indim. O bakışları hiç unutmadım. Eve varana kadar hipnotize olmuş gibi sadece o birkaç saniyeyi düşündüm. Üstüne şiirler yazılabilir, şarkılar bestelenebilir. Bir filmin en önemli sekansı olabilir. Üzerinden bir yılı aşkın bir zaman geçmesine rağmen unutamadım. Unutamayacağım.

Hayat birinden alıp, diğerine veriyor. Ne farkları var o çocukların? İkisi de aynı yaşlarda, benzer tiplerde. Birinin sahip olduğu hak, neden diğerine de bahşedilmedi? Mendil satan çocuk diğerinin verdiği parayı alırken, kendine cevapsız sorular sordu mu? Eve gittiğinde “Babam bizim neden paramız yok?” dedi mi? Parayı veren, çocuk aklıyla bir suçluluğa kapıldı mı? Yoksa parası olduğuna sevinip, bunu bir ders olarak algılayıp, israfın anlamsızlığı bilgeliğine erdi mi? Peki anne? Keşke çocuğu utandırmasaydık, mendili ben alsaydım, diye düşündü mü?

O ânın fotoğrafını öyle bir çekmişim ki, siyah beyaz, aklımdaki albümde ölünceye kadar asılı kalacak.

Yazı serimizdeki diğer blogdaşlarımın derin izlerini okumak için…

Mindmills, Leylak Dalı, Kurmaca Biyografiler, Konserve Ruhlar, Kaktüs Gölgesinde Kum Yazısı, Ekmekçikız, Radyo Z, Özge’s Substack, Benim Haller, Where Is Human, Kedori, Yonca Muslubaş, Köşenin Delisi.