Reset 2: Bavul

Piazza Vecchia / Bergamo Citta’ Alta

Bir bavul düşünün; ahşap, içinde sadece yekpare bir alan mevcut. Küçük eşyalarınızı koyabileceğiniz herhangi bir göz ya da cebe sahip değil. Üzerine bastırdığınızda küçük dili bir atkının içine geçiyor, minik bir trık sesiyle kilitleniyor. Bir küçük, kâğıt gibi anahtarı var. Her iki kilide de uyuyor. Bavulun kullanılmaktan eskimiş üst yüzünde bir sürü etiket var. Çizme şeklinde bir ülke üzerinde bölgelere yerleştirilmiş limon, dondurma, şarap şişesi, kalın kenarlı pizza, devrildi devrilecek gibi duran bir kule, spaghetti, küçük bir scooter, büyük bir arena, gösterişli bir katedral, dağ köyleri resimleri var. Sonra bir başka etikette ‘Sono l’Italiano’ yazıyor. Yeşil, beyaz, kırmızı çizgili bir bayrak, bavulun en üst sol köşesine çaprazlama yapıştırılmış. Bir diğer köşesine, üzerinde limoncello, martini ve campari şişelerinin olduğu bir etiket konmuş. Etiketler o kadar canlı ki rustik bir masa üzerinde duran parmezan tekerleği ile yanındaki bir but prosciuttoyu kesip kesip yemek istiyorsun. Bavulun bir köşesi sanki yıldızlar geçidi. Mina ve Adriano Celentano’nun Minnie ve Donald Duck kılığında sırt sırta vermiş fotoğrafları olan albüm kapağı duygulu melodileri getiriyor aklına. Ricchi e Poveri, Albano & Romina Power, Umberto Tozzi, yan yana dizilmişler. Hepsini severek dinliyorsun.

İşte böyle bir bavul düşünün. İçinde bir grup arkadaşınla tam sekiz sene Dante’den, Boccaccio’dan, D’Annunzio ve Vivaldi’den, Mina’dan, Adriano Celentano’dan besleniyor, Raffaella Carra’nın danslarıyla coşuyorsun. Her Şubat heyecanla San Remo Müzik Festivali’ni bekliyorsun. Kebabı, lahmacunu, mantıyı unutmuş, pizza, pasta (makarna), parmezan, prosciutto, ravioli, tortellini hayâlleri kuruyorsun. Sonbaharda kestane resimleri yaparken Paganini dinliyorsun. Tasarımlarına cep harçlığın da, babanın maaşı da yetmese bile Giorgio Armani, Prada bayıldığın stilistler, Trussardi parfümün ise ilk maaşını kazandığında kendine yaptığın en büyük hediye.

La Marianna önünde…

Biz bu bavulun içinde sekiz yıl yaşadık. Bir gün bavullarımızı alıp birlikte, kız kıza İtalya seyahati yapmak en büyük hayâlimizdi. Yıllarca kısmet olmadı. Nihayet mezuniyetimizden otuz sekiz yıl sonra, geçtiğimiz ocak ayında, beş kız, bu seyahati gerçekleştirdik. Ne diyebilirim? Nasıl ifade ederim duygularımı? Neil Armstrong ya da Buzz Aldrin aya ilk adım attıklarında ne hissetmişlerdi? Ya da on sekiz yaşında San Remo birincisi olan Nada ne kadar heyecanlanmıştı?

Ben de o kadar heyecanlıydım. Yaptığım en güzel, en unutulmaz tatillerdendi. Bergamo’ya gittik. Stracciatella dondurmanın doğduğu şehre. Sadece üç gece kaldık. Bana üç ay gibi geldi. Dinlendim, eğlendim, beslendim (hem de nasıl!), arındım, tazelendim.

Stracciatella’nın şehri evet. Hani şu süt, krema ve şekerle yapılan fior di latte’ye katılmış çikolata parçacıkları olan dondurma. Bugün hâlâ Bergamo’da Porta Sant’Alessandro’da bulunan nefis bahçeli La Marianna isiml kafenin patronu 1961 yılında icat ediyor. Kafe özellikle hafta sonları tıklım tıklım. Bergamo dışından bile ziyaretçileri var. Havalimanı dahil olmak üzere pek çok yerde satış noktaları açmışlar. La Marianna Laboratuvar’ından tüm mağazalara dağıtım yapılıyormuş. Sadece dondurmaları değil, tartları, minik pastaları, şekerlemeleri de leziz.

Bergamo, Milano’ya 40 km mesafede ve Milano Malpensa Havalimanı’na alternatif ikinci havalimanı burada. Şehir, Citta’ Alta (Yukarı Şehir) diye adlandırılan eski şehirden ve Citta’ Bassa (Aşağı Şehir) diye adlandırılan Bergamo’nun modern tarafından oluşuyor. Biz Citta’ Alta’da bir daire kiraladık. Ev sahibimiz Giulia müthiş bir insandı. Sıcak, misafirperver. Bir iyilik meleği. Böyle insanların yeryüzünde hâlâ yaşadıklarını görüp kendini iyi hissediyorsun. A’dan Z’ye her şeyle ilgilenmek üzere hazır ve nâzır olduğunu her fırsatta hissettirdi.

Belki de Bergamo’nun etinden, suyundan… Hemen herkes güler yüzlüydü. Yardım etmeye hazır.

La Corsarola üzerinde bir instalasyon…

En önemlisi; insanlar mutluydu. Gülüyorlardı. Eğleniyorlardı. Happy hour saatlerinde kafeler, doluydu. Masa başlarında aileler bir araya gelip kahkahalar eşliğinde muhabbet ediyorlar, yiyor, içiyorlardı. Michelin yıldızlı restoranda içki bile içsen Türkiye’de, özellikle İstanbul’da ödediğinin neredeyse yarısını ödüyorsun.

Mağazalar ışıl, ışıl… Sokaklar bir Rönesans tablosundan fışkırmış gibi. İnsanlar inanılmaz şık.

Bizim için müze, sergi gezilen bir tur olmadı. Ama bu seyahatte hiçbirimiz bunu önemsemedik. Çünkü beşimiz de birlikte olmaktan, bir masa başında oturup uzun sohbetler etmekten, okul yıllarını yad etmekten, durdurulamaz kahkahalarla gülmekten daha keyif aldık. Biraz çocuk, biraz toy bir genç kız, biraz yetişkin kadın olduk. Sonra şunu sorduk birbirimize; “Eeee, bir sonraki yolculuk nereye?”

1880 yılında açılan şehrin en eski pastanesi; Cavour

Rutin Dışı / 7: Kapılar

Kapı, -kap kökünden türemiş olsa gerek. Saklamaktan, korumaktan türemiş bir kelime. Mahremiyeti koruyan… Ardında ne olduğu bilinmeyen, gizlilik uyandıran. Rahatsız edilmek istemeyenlerin çekildikleri kabuğun koruyucusu.

Kapı, yenilik demek. Önünde açılan kapılar türlü imkânlara kavuşturan araç. Ya yüze kapanan kapılar? Engeller. İstenmeyen insan.

Kapı gibi adam. İri yarı, koruyan, kollayan.

Kapım her zaman sana açık. Ne zaman istersen gelebilirsin. Aileden sayılırsın. Dertlerine ortak olmaya hazırım.

Doğanbey Köyü / Aydın

Ardına kadar açık vaatkâr bir kapı… Eskiyle yeninin harmanlandığı zengin bir dünyaya gel gel yapıyor.

Çamlık Tren Müzesi / Aydın

Birkaç farklı mekânı birbirine kavuşturan bir kapı… belki de görevi sınıfsal ayrışmanın üzerini örtmek.

A’ La Page Kitabevi / Aosta – İtalya

Rengârenk, cıvıl cıvıl. Arzuyu körükleyen bir dünyaya açılan kapı. Tüm Rutin Dışı kadınlarının olmak istediği yer.

Como – İtalya

Basit ama iç açıcı…

Kopenhag / Danimarka

Girintili, çıkıntılı. Ama içerde bir ruh barındırıyor.

Helsingör / Danimarka

Üç buçuk asırdır direnen… Kapı gibi kapı! Üstelik insanoğluna bir de mesajı var; “Sen 4 milyar yıllık evrimsel başarının sonucusun.” Ona göre davran!

Lentini / Sicilya – İtalya

Çılgın bir sanatçının dışavurumsal kabul noktası… Ya da bir deliriumun resmi….

Le Ciminiere Catania / Sicilya – İtalya

Söz konusu İtalya ise tekdüzenin sanatsala dönüşümü… Somuttan soyuta… Gelenekselden moderne…

Valletta / Malta

Akdeniz’de Arap esintisi… Karma; tıpkı dilleri gibi. Biraz İtalyanca, biraz Arapça, araya İngilizce ve ortaya çıkan karışım. Maltaca.

Prens Adaları / İstanbul

Hangi adaydı emin değilim. Burgaz olması büyük olası. Adaların içinde en sevdiğimiz. İçerde ahşap bir merdiven hayâl ettim. Küçük sofadan üst katlara çıkılıyor. Kurt delikleri ile kaplı aslan pençesi ayaklı ceviz masanın üzerinde rahibe işi beyaz keten masa örtüsü. İçinde siklamen rengi begonvil dalı sarkan tombul cam vazo. Ev ahalisi sahile dondurma yemeğe inmiş çoluk çocuk.

Berlin / Almanya

Bazı kapılar insana kendini süper star gibi hissettiriyor. Patlayan flaşlardan bir biraya ulaşmak eziyete dönüşüyor. Ünlü olmak kolay değil!

Erzurum

Sıra dışı… Dikkat çekici…

Samos / Yunanistan

Girilmesi istenmeyecek kadar özel bir dünya… İstenilmediğini söyleyemeyecek kadar nazik insanlar…

Bar Vitelli – Savoca Köyü / Sicilya – İtalya

Yasadışı ama cezbedici… Ürkütücü ama huzur verici de aynı zamanda. Karanlık, rutubet ve tütün kokulu.

Kula / Manisa

Yalın gibi ama değil. Son bir dokunuşla ortaya bir sanat eseri çıkmış. Tıpkı bir zamanlar içinde yaşayanlar gibi. Kendi hâlindeliğini meziyetleri ile parlatan insanlar.

Kula / Manisa

Merdivenlerimize bakmayın. Bize ulaşmak zor görünebilir. Romatizmalı dizlerinize iyi gelmeyebilir. Ama kapının ardında sizi sohbetli, müzikli, keyifli bir akşam bekliyor. Kadınlı erkekli çalıp söyleyeceğiz. Çocuklar koşuşacak odadan odaya. Eskiler konuşulacak masa başında. Kâh bir kahkaha, kâh bir damla gözyaşı damlayacak. Geç vakit sarılıp ayrılacağız. Uyuyan çocuklar kucaklarda, merdivenler inilecek birer birer. Bir sonraki buluşma hangi kapının arkasında, belli değil. En kısa zamanda. Zaman, merdivenleri inişimizden daha hızlı akıyor. Son basamakta dönüp ‘Çarşamba bize bekliyoruz,’ diyor biri aniden. Rutin buluşmaların rutin dışı tayini yapılıyor. Eller sallanıyor. Kapı usulca kapanıyor.

KAPI  
Geç benden, ben dururum,
ben beklerim, geç benden,
ama nereye geçersin benden ben bilemem.


Dediler ki, olgun bir meyve var
sabır perdesinin ardında,
dünya sana sabrı öğretecek,
olgun meyvenin tadını da.


Dediler ki, şu ağaçlar gibi bekledin,
şu ağaçlar gibi hayal,
şu ağaçlar gibi kederli.


Açıldım, kapandım, açıldım, kapandım, gördüm
gelenler kadar gidenleri de,
hani sabrın sonu, hani gamlı eşek,
pervasız nar nerde,
hani bahçe?


Biri gelse.. biri görse..
biri gelmişti.. açmıştı.. durmuştu..
duruyor hâlâ bende.


Kaç zamandır çınlıyor içimde bu boşluk, kim
kıydı, bahçenin şen duluydu, karşımda duran dut?
en çok onunla bakıştımdı,
bir kere olsun dilegelsindi,
çok istedimdi.


Bana kalsa susardım daha,
ama dilimdeki paslı kilit çözülür belki,
sapaya kaçmış cümlem uğuldar,
içimin kurtları kıpırdar diye
gıcırdandım takatsız.


Gördüm hepsini, gördüm hepsini, sabrın sonunu!
biri gelse, biri görse, biri görse, şimdi,
rüzgâr sallıyor beni.


Birhan KESKİN